بررسی تخصصی قرص ویاس ۷۰ میلی‌گرم (لیزدگزامفتامین): راهنمای کامل برای ADHD

توضیح مهم: ویاس (VYAS 70 mg) حاوی لیزدگزامفتامین است؛ یک داروی محرک سیستم عصبی مرکزی که عمدتاً برای درمان اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) و در موارد مشخص برای اختلال پرخوری (BED) استفاده می‌شود. این مقاله جنبهٔ اطلاع‌رسانی و آموزشی دارد و تصمیم‌گیری درمانی باید توسط پزشک انجام شود.

۱. ویاس (لیزدگزامفتامین) چیست؟

لیزدگزامفتامین یک پرو-دارو (prodrug) است که در بدن تبدیل به دکستروآمفتامین می‌شود؛ ماده‌ای که باعث افزایش انتشار و مهار بازجذب نورترانسمیترهایی مانند دوپامین و نوراپی‌نفرین می‌گردد. این تغییرات در نواحی خاصی از مغز موجب بهبود توجه، کاهش تکانشگری و افزایش توانایی تمرکز می‌شوند.

۲. موارد مصرف پزشکی

• اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD): اصلی‌ترین کاربرد بالینی ویاس است — در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان بسته به تشخیص پزشک.
• اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder): در برخی پروتکل‌ها و کشورها به‌عنوان گزینه‌ای برای درمان BED مطرح است؛ اما همیشه توسط پزشک تعیین می‌شود.

۳. چرا لیزدگزامفتامین؟ مزایا و تفاوت‌ها

مزایای نسبت به برخی محرک‌های دیگر شامل موارد زیر است:

• ماهیت پرو-دارو: کاهش پیک مصرف سریع و احتمال کمتر سوء‌مصرف نسبت به برخی آمفتامین‌ها.
• اثر پایدار و طولانی‌مدت که می‌تواند نیاز به دوزهای مکرر روزانه را کاهش دهد.
• در برخی بیماران تحمل بهتر و پاسخ بالینی مداوم‌تر نسبت به متیل‌فنیدیت مشاهده شده است.

۴. مکانیسم اثر — خلاصه علمی

لیزدگزامفتامین پس از هیدرولیز در پلاسمای خون به دکستروآمفتامین تبدیل می‌شود. دکستروآمفتامین با افزایش انتشار دوپامین و نوراپی‌نفرین و مهار بازجذب آن‌ها در سیناپس‌، فعالیت قشر پیش‌پیشانی را تقویت می‌کند — بخشی از مغز که در توجه، سازماندهی و کنترل تکانشگری نقش کلیدی دارد.

۵. دوزبندی (نمایشی — غیرتجویزی)

تذکر: دوز دقیق و تغییر آن باید توسط پزشک تعیین شود. جدول زیر صرفاً جهت اطلاع عمومی و نمایشی است.

۶. عوارض جانبی — شایع و مهم

عوارض شایع (معمولاً خفیف تا متوسط): کاهش اشتها، کاهش وزن، بی‌خوابی، خشکی دهان، سردرد، تهوع، اضطراب یا تحریک‌پذیری. این موارد اغلب با تنظیم دوز یا تغییر زمان مصرف قابل‌مدیریت‌اند.

علائم هشداردهنده (نیاز به ارزیابی فوری): درد قفسه سینه، تپش قلب شدید، سنکوپ (غش)، تشنج، توهم یا تغییرات رفتاری جدی. در صورت بروز این علائم فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.

۷. تداخلات دارویی مهم

• MAOIها: مصرف همزمان یا در فواصل کوتاه از قطع/شروع MAOI می‌تواند خطرناک و حتی تهدیدکنندهٔ حیات باشد.
• داروهای سروتونرژیک (در موارد خاص احتمال تداخل)
• داروهای ضدافسردگی، ضدروان‌پریشی یا داروهای تنظیم‌کنندهٔ فشار خون — ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا پایش داشته باشند.

۸. احتیاطات ویژه

• سابقهٔ بیماری قلبی/عروقی: کنترل قلبی و فشار خون قبل و در طول درمان ضروری است.
• سابقهٔ تشنج: محرک‌ها می‌توانند آستانهٔ تشنج را کاهش دهند.
• اختلالات روانی (فشار روانی، اختلال دوقطبی، روان‌پریشی): ممکن است علائم را تشدید کنند.
• بارداری و شیردهی: باید مزایا و خطرات به‌دقت توسط پزشک سنجیده شوند.

۹. روش آغاز، پایش و قطع درمان

درمان معمولاً با دوز پایین آغاز و طی چند هفته بر اساس پاسخ و تحمل افزایش می‌یابد. پیگیری منظم توسط پزشک (بررسی فشار خون، وزن، علائم روانی و اثربخشی) ضروری است. قطع درمان باید تدریجی و با نظر پزشک انجام شود تا از بروز علائم برگشتی جلوگیری شود.

۱۰. شواهد بالینی — خلاصه‌ای کوتاه

مطالعات بالینی متعدد نشان داده‌اند که لیزدگزامفتامین در کاهش علائم ADHD در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان مؤثر است و در بسیاری موارد منجر به بهبود قابل‌توجه عملکرد تحصیلی و شغلی می‌شود. همچنین در برخی مطالعات برای اختلال پرخوری کاهش دفعات قسمت‌های خوردنِ بی‌مورد گزارش شده است. (ارجاعات دقیق می‌توانند در نسخهٔ طولانی‌تر افزوده شوند.)

۱۱. پرسش‌های متداول (FAQ) — اسکیما نیز در پایین قرار گرفته

۱۲. اسکیما (JSON-LD) — Product + FAQ